Op 20 januari 2027 wordt de Machinerichtlijn vervangen door de Europese Machineverordening (EU) 2023/1230. Voor machinebouwers en bedrijven die machines kopen, ombouwen of op de markt brengen, brengt dat nieuwe eisen en nieuwe begrippen met zich mee. Dit artikel geeft een algemeen overzicht van de belangrijkste onderwerpen. Het is geen juridisch advies.
Wat is de Machineverordening?
De Machineverordening stelt eisen aan de veiligheid en gezondheid van machines die in de Europese Unie op de markt komen. Zij vervangt de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Een verordening geldt rechtstreeks in alle lidstaten, terwijl een richtlijn eerst in nationale wetgeving moest worden omgezet. Dat zorgt voor een eenduidiger toepassing binnen de EU.
Wanneer gaat de verordening gelden?
De verordening is van toepassing vanaf 20 januari 2027. In het algemeen gelden de nieuwe regels voor machines die vanaf die datum in de handel worden gebracht of in gebruik worden genomen. Over de precieze overgangsregeling en de situatie van machines die al eerder op de markt waren, raadpleegt u bij twijfel een notified body of adviseur.
De belangrijkste onderwerpen op een rij
| Onderwerp | Wat u moet weten |
|---|---|
| Digitale documentatie | De gebruiksaanwijzing mag in digitale vorm worden geleverd. Op verzoek moet een papieren versie beschikbaar zijn. |
| Cybersecurity en besturing | De besturing moet beschermd zijn tegen onbedoelde of kwaadwillende aantasting die tot gevaarlijke situaties kan leiden. |
| Zelflerende machines en AI | Machines met een veiligheidsfunctie die op zelflerend gedrag berust, vallen onder strengere eisen en beoordeling. |
| Conformiteitsbeoordeling | Voor bepaalde risicovolle categorieën machines is betrokkenheid van een notified body nodig. De categorieën staan in de verordening. |
| Ingrijpende wijzigingen | Wie een machine ingrijpend wijzigt, kan als fabrikant worden aangemerkt en moet dan opnieuw aan de eisen voldoen. |
| Rol van importeur en distributeur | De verplichtingen van importeurs en distributeurs zijn duidelijker omschreven. |
Wat betekent dit voor machinebouwers?
Machinebouwers moeten hun ontwerpproces en documentatie toetsen aan de nieuwe eisen. Dat geldt in het bijzonder voor de risicoanalyse, het technisch dossier en de besturingssoftware. Wie machines ontwerpt met slimme besturing of dataverbinding, moet bovendien nadenken over cybersecurity in de volledige levenscyclus van de machine.
Wat betekent dit voor gebruikers en kopers?
- Bij de aanschaf van een machine na 20 januari 2027 let u op conformiteit met de nieuwe verordening.
- Wijzigt u een bestaande machine ingrijpend, dan kunt u als fabrikant worden beschouwd. Weeg dat mee bij een retrofit.
- Vraag uw leverancier hoe hij omgaat met digitale documentatie en cybersecurity van de besturing.
- Leg in de opdracht vast welke normen en eisen gelden en wie het technisch dossier beheert.
Overweegt u uw bestaande machine te verbeteren? Lees dan ook retrofit of vervangen: zo kiest u.
Wat kunt u nu doen?
- Inventariseer uw machines en noteer wanneer ze zijn aangeschaft en of ze zijn gewijzigd.
- Plan nieuwe aanschaf of ombouw met de nieuwe regels in het achterhoofd, vooral als die na januari 2027 plaatsvindt.
- Check uw documentatie: is er een actueel technisch dossier en een duidelijke gebruiksaanwijzing?
- Vraag advies bij een notified body of gespecialiseerd adviseur als u twijfelt over uw categorie of de omvang van een wijziging.
Disclaimer
Dit artikel geeft een algemeen overzicht en geen juridisch advies. De inhoud en toepassing van de Machineverordening zijn complex en kunnen per machine verschillen. Raadpleeg de officiële tekst van Verordening (EU) 2023/1230 en uw adviseur of notified body.
Wat betekent dit voor machinebouwers en gebruikers?
Voor machinebouwers betekent de verordening vooral meer aandacht voor het volledige technische dossier en voor risico’s die ontstaan door slimme of zelflerende besturing. Ook cybersecurity van de besturing wordt een onderwerp: een machine moet beschermd zijn tegen beïnvloeding die tot een onveilige situatie kan leiden. Gebruiksaanwijzingen mogen bovendien digitaal worden aangeboden, mits dat aan voorwaarden voldoet.
Voor gebruikers van machines is het belangrijk te weten dat ingrijpende wijzigingen aan een bestaande machine kunnen leiden tot een nieuwe conformiteitsbeoordeling. Wie een machine substantieel ombouwt, kan zelf als fabrikant worden aangemerkt. Leg wijzigingen daarom altijd goed vast en bespreek de gevolgen met uw leverancier of adviseur.
Een praktische eerste stap is een korte nulmeting: welke machines heeft u, welke worden binnenkort vervangen of omgebouwd, en voor welke is de huidige documentatie onvolledig? Met die lijst kunt u samen met uw leverancier bepalen waar de nieuwe eisen daadwerkelijk spelen en waar de huidige situatie voorlopig voldoende is.
Voor beide partijen geldt: begin op tijd. De overgangsperiode lijkt ruim, maar ontwerp- en bouwtrajecten duren vaak maanden. Een machine die u vandaag bestelt en na januari 2027 in de handel brengt, moet al aan de nieuwe regels voldoen.
Conclusie
De Machineverordening brengt vooral nieuwe aandacht voor digitale documentatie, cybersecurity en slimme besturing, naast de bekende veiligheidseisen. Wie nu inventariseert en zijn documentatie op orde brengt, voorkomt verrassingen na 20 januari 2027. Bij Eefting Milieutechniek houden wij bij nieuwe ontwerpen rekening met de nieuwe eisen; lees meer op onze pagina over machinebouw op maat of neem contact met ons op voor een beoordeling van uw machine.